|
  |
 |
|
|
Fundusze strukturalne dla edukacji
Dlaczego nauczyciele powinni uczyć się pisania wniosków o dotacje… Latem 2005 kilkuset nauczycieli, miast spędzać czas na zasłużonym odpoczynku, wróciło do szkół by zmierzyć się z nowym dla nich wyzwaniem. Przed wakacjami Ministerstwo Edukacji Narodowej rozstrzygnęło konkurs „Dotacje dla szkół na projekty rozwojowe”. Zwycięskim przedsięwzięciem konkursu został projekt Szkoła Marzeń, którego organizatorami były Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej, Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej oraz Polska Fundacja Dzieci i Młodzieży. Budżet projektu wynosił 43 500 000 złotych. Program był finansowany z krajowych środków publicznych oraz z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich 2004 – 2006. Środki krajowe pochodziły z budżetu państwa, środki wspólnotowe – z Europejskiego Funduszu Społecznego. W ramach projektu Szkoła Marzeń 443 szkoły wiejskie z całej Polski otrzymały dotacje (w wysokości do blisko 90 tys. złotych) na swoje programy rozwojowe. Uczniowie tych szkół uczestniczyli w dodatkowych zajęciach pozalekcyjnych, wycieczkach, nauczyciele wzięli udział w kursach doskonalących a wyposażenie szkół zostało wzbogacone w nowe środki dydaktyczne. Otrzymane fundusze pokryły w całości wydatki związane z projektami (począwszy od opłat za rachunki telefoniczne, poprzez zakup pomocy, aż do wynagrodzeń dla wszystkich osób zaangażowanych w prace). Lecz, aby skorzystać z tych możliwości nauczyciele musieli najpierw przygotować wnioski o dotacje. Dla wielu z nich było to całkiem nowe doświadczenie. Ci, których wnioski zostały zakwalifikowane musieli się jeszcze zmierzyć z realizacją swoich projektów. Te doświadczenia w 2007 roku staną się udziałem kolejnych tysięcy polskich nauczycieli. W grudniu 2006 została rozstrzygnięta następna edycja konkursu „Dotacje dla szkół na projekty rozwojowe”. Tym razem zwycięzcami okazało się 37 instytucji, które otrzymały dotacje w wysokości od 12 mln. do 240 tys. złotych (cała kwota przeznaczona na te projekty wyniosła ponad 90 mln. złotych). Zwycięskie instytucje rozpoczęły rekrutację szkół do realizacji swoich przedsięwzięć. I znowu nauczyciele przystąpili do tworzenia projektów oraz pisania wniosków. W przyszłości, ci, którzy napiszą najlepsze wnioski, zmierzą się z realizacją i rozliczaniem projektów finansowanych ze EFS. W 2007 roku rozpocznie się realizacja kolejnych programów operacyjnych. Szczególnie istotnym dla szkół jest Program Operacyjny Kapitał Ludzki, a zwłaszcza III priorytet tego programu. Jedno z działań (Działanie 3.6) przewiduje udzielanie dotacji dla szkół na projekty rozwojowe, dodatkowe zajęcia dydaktyczne, wdrażanie nowych metod i programów nauczania. Tym razem wnioski mają być składane w kuratoriach oświaty, które też zajmą się ich oceną. Na sfinansowanie tych przedsięwzięć w latach 2007 – 2013 przeznaczono ponad 700 mln. euro. Już wkrótce zatem kolejne szkoły, kolejni nauczyciele staną przed możliwością zdobycia niebagatelnych środków, które pozwolą im zaoferować uczniom nowe możliwości. Które także im samym pomogą pracować w godziwych warunkach. Tym, co w tej sytuacji jest najważniejsze jest właśnie opanowanie umiejętności przygotowywania i realizacji projektów. Wiele informacji na ten temat można znaleźć na stronach www, warto też poznać publikacje o zarządzaniu projektami. Projekt Szkoła w regionie – region w Europie jest także przedsięwzięciem, którego jednym z celów jest pomoc nauczycielom w przygotowaniu się do nowego wyzwania. Przygotowane materiały (scenariusze zajęć, ćwiczenia), forma szkolenia mają umożliwić nauczycielom zapoznanie się ze specyfiką przygotowywania projektów edukacyjnych.
Projekty dla szkół realizowane ze środków Unii Europejskiej W 2006 roku
Projekt Szkoła Marzeń to pomysł na zwiększenie szans edukacyjnych i życiowych uczniów ze szkół wiejskich dzięki wspólnej pracy nauczycieli, zaangażowaniu lokalnej społeczności i stworzeniu lokalnych programów rozwoju oświaty. Do projektu mogły zgłosić się szkoły podstawowe, gimnazjalne i ponadgimnazjalne z gmin wiejskich* oraz wszystkie szkoły ponadgimnazjalne, w których co najmniej 35% uczniów mieszka w gminach wiejskich. W projekcie brały udział zarówno szkoły pojedyncze jak i grupy szkół (szkoły mieszczące się w jednej gminie lub zespoły szkół). 443 szkoły z całej Polski zostały przyjęte do projektu w wyniku naboru, który odbywał się w lipcu i sierpniu 2005 r. Wybrane szkoły otrzymały dotację w wysokości do 88 000 zł (zależną od wielkości szkoły) na realizację programów zwiększających szanse edukacyjne dzieci. Szkoły realizowały swoje programy od 15 października 2005 r. do 14 października 2006 r. W 2007 roku Projekt
"AKTYWNA SZKOŁA" został przygotowany przez Polskie Stowarzyszenie Pedagogów
i Animatorów KLANZA Oddział Białostocki. Projekt Akademia Jutra http://ace.pol.pl/www3/index.htm Projekt Szkolna Akademia Innowacji i Odpowiedzialności http://www.csr.org.pl/akademia/
Program Operacyjny KAPITAŁ LUDZKI
Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007 – 2013 Zgodnie z przyjętymi przez Radę Ministrów w dniu 29 listopada 2006 r. Narodowymi Strategicznymi Ramami Odniesienia (NSRO) całość interwencji Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce na lata 2007–2013 zostanie ujęta w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, którego celem jest umożliwienie pełnego wykorzystania potencjału zasobów ludzkich, poprzez wzrost zatrudnienia i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw i ich pracowników, podniesienie poziomu wykształcenia społeczeństwa, zmniejszenie obszarów wykluczenia społecznego oraz wsparcie dla budowy struktur administracyjnych państwa. W ramach Programu wsparciem zostaną objęte następujące obszary: zatrudnienie, edukacja, integracja społeczna, rozwój potencjału adaptacyjnego pracowników i przedsiębiorstw, a także zagadnienia związane z rozwojem zasobów ludzkich na terenach wiejskich, z budową sprawnej i skutecznej administracji publicznej wszystkich szczebli oraz z promocją zdrowia zasobów pracy. Termin „kapitał ludzki” przyjęto jako najpełniej oddający istotę kompleksowego wsparcia przewidzianego do realizacji w ramach Programu Operacyjnego, którego cele są ściśle związane z rozwojem kapitału ludzkiego zarówno w jego wymiarze indywidualnym jak i społecznym. Termin „kapitał ludzki” jest pojęciem oznaczającym zasób wiedzy, umiejętności oraz potencjału zawartego w każdym człowieku i w społeczeństwie jako całości, określającym zdolności do pracy, adaptacji do zmian w otoczeniu oraz możliwości kreacji nowych rozwiązań. W bezpośredniej korelacji z kapitałem ludzkim pozostaje kapitał społeczny, oznaczający zasoby umiejętności, informacji, kultury, wiedzy i kreatywności jednostek oraz związki pomiędzy ludźmi i organizacjami. Przy czym podkreślić należy, iż kapitał społeczny nie jest tylko prostą sumą kapitałów jednostek, ale jest także kreowany przez instytucje oraz pomnażany poprzez ich zdolność do współdziałania. Program Operacyjny Kapitał Ludzki stanowi odpowiedź na wyzwania, jakie przed państwami członkowskimi stawia odnowiona Strategia Lizbońska. Wyzwania te to: uczynienie z Europy bardziej atrakcyjnego miejsca do lokowania inwestycji i podejmowania pracy, rozwijanie wiedzy i innowacji dla wzrostu oraz tworzenie większej liczby trwałych miejsc pracy. Program, poprzez realizację celu ogólnego, jak również określonych w nim celów szczegółowych, przyczyni się do urzeczywistnienia założeń odnowionej Strategii Lizbońskiej na poziomie krajowym. Zgodnie z celami określonymi w odnowionej Strategii Lizbońskiej oraz celami polityki spójności UE wzrost zatrudnienia poprzez rozwój kapitału ludzkiego i społecznego stanowi istotny czynnik przyczyniający się do pełniejszego wykorzystania zasobów pracy oraz wspierający wzrost konkurencyjności gospodarki. Poziom zatrudnienia, stopień integracji społecznej, budowa społeczeństwa opartego na wiedzy są czynnikami oddziaływującymi na rozwój społeczno-gospodarczy i tym samym wpisującymi się w realizację celu głównego NSRO. Rozwój zasobów ludzkich stanowi więc istotny element polityki spójności, który powinien być realizowany równolegle do wsparcia infrastrukturalnego, technologicznego i restrukturyzacyjnego w celu zapewnienia optymalnego oddziaływania udzielanego wsparcia. Działania wspierające rozwój zasobów ludzkich w kontekście podnoszenia konkurencyjności gospodarki powinny koncentrować się wokół następujących zagadnień:
Cele Programu zostały zdefiniowane zgodnie z zasadą strategicznego podejścia (strategic approach). Zasada ta polega na koncentracji wsparcia na kluczowych obszarach i najważniejszych problemach wymagających interwencji w zakresie zatrudnienia oraz podnoszenia jakości kapitału ludzkiego. Jednocześnie, kompleksowy charakter wsparcia został zaplanowany w taki sposób, aby umożliwić odpowiednie rozszerzanie zakresu dostępnej pomocy, zgodnie ze specyfiką problemów występujących na polskim rynku pracy. Program Operacyjny Kapitał Ludzki składa się z 11 Priorytetów, realizowanych równolegle na poziomie centralnym i regionalnym. Priorytety realizowane centralnie to:
Ponadto realizowany będzie Priorytet XI Pomoc techniczna, którego celem jest zapewnienie właściwego zarządzania, wdrażania oraz promocji Europejskiego Funduszu Społecznego. W ramach Programu ok. 60% alokowanych środków zostanie przeznaczonych na wsparcie dla regionów, zaś pozostałe ok. 40% środków będzie wdrażane sektorowo przez odpowiednie resorty. W ramach komponentu regionalnego środki zostaną przeznaczone na wsparcie dla osób i grup społecznych, natomiast w ramach komponentu centralnego środki zostaną przeznaczone przede wszystkim na wsparcie dla struktur i systemów.
SZCZEGÓŁOWY OPIS PRIORYTETÓW PROGRAMU OPERACYJNEGO - KAPITAŁ LUDZKI
III priorytet Instytucja pośrednicząca: Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania Cel Priorytetu: Podwyższenie jakości i efektywności kształcenia w systemie oświaty odpowiadających warunkom gospodarki opartej na wiedzy. Uzasadnienie realizacji Priorytetu: Wzrost gospodarczy oraz poprawa zatrudnienia nie są możliwe bez zwiększenia skali inwestycji w system oświaty oraz podniesienia efektywności kształcenia. Coraz ściślejsze powiązanie gospodarki i systemu kształcenia narzuca coraz większą potrzebę modernizowania instytucji oświatowych i programów kształcenia. Priorytet III koncentruje się na podwyższaniu jakości funkcjonowania systemu oświaty poprzez wprowadzenie rozwiązań systemowych zwiększających efektywność kształcenia oraz dostosowujących kształcenie do potrzeb gospodarki opartej na wiedzy, a także na wdrożeniu nowego modelu pracy szkoły skoncentrowanego na wyrównywaniu szans edukacyjnych, zapobieganiu przedwczesnemu wypadaniu z systemu szkolnictwa oraz podnoszeniu kompetencji kluczowych i zdolności do przyszłego zatrudnienia. W celu zapewnienia wysokiej jakości kształcenia niezbędny jest rozwój systemu zbierania i analizowania danych ilościowych i jakościowych w obszarze oświaty. Zadanie to realizowane będzie m.in. poprzez wypracowanie zobiektywizowanego narzędzia oceny skutków podejmowanych działań w obszarze oświaty, wspomagającego rozwój systemu kształcenia przez kompleksowe działania badawcze i analityczne. Pozyskiwaniu obiektywnych danych statystycznych służyć będzie rozbudowywany System Informacji Oświatowej. Równocześnie odpowiednio wzmocniony system egzaminów zewnętrznych zapewni rzetelną informację dotyczącą wyników kształcenia, a więc efektywności instytucji systemu oświaty. Wspieranie procesu oceny jakości obejmie także rozwój systemu akredytacji placówek oświatowych prowadzących kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych. Przewiduje się także dalszy rozwój akredytacji placówek doskonalenia nauczycieli. Wyniki badań i analiz wykorzystywane będą w kształtowaniu polityki edukacyjnej państwa, przyczyniając się do doskonalenia podstaw programowych, a także standardów kształcenia nauczycieli. Posłużą także do usprawnienia systemu finansowania oświaty, co przyczyni się do zwiększenia efektywności zarządzania w instytucjach oświatowych. Wprowadzanie rozwiązań innowacyjnych (dotyczących m.in. nowoczesnych form kształcenia) poprzedzane będzie – w miarę potrzeby – finansowaniem działań o charakterze pilotażowym. Dostosowanie systemu kształcenia do potrzeb gospodarki opartej na wiedzy realizowane będzie poprzez opracowanie systemu opisywania i upowszechniania informacji o kwalifikacjach uzyskiwanych w kontekście danego kierunku kształcenia (stworzenie Krajowych Ram Kwalifikacji). Ułatwi to potwierdzenie kwalifikacji ogólnych i zawodowych zdobytych w formach pozaszkolnych, w wyniku szkoleń i pracy zawodowej, a także zapewni pożądaną porównywalność pomiędzy różnymi formami kształcenia. Tym samym przyczyni się do ułatwienia poruszania się absolwentów na krajowym i międzynarodowym rynku pracy. W ramach Priorytetu zaplanowano projekty rozwojowe dotyczące nowego modelu pracy szkół i placówek oświatowych, który pozwoli w innowacyjny sposób rozszerzyć ofertę edukacyjną ponad standardowy program nauczania o zagadnienia odnoszące się do kompetencji kluczowych dla rozwoju ucznia, wyboru dalszej ścieżki edukacyjnej oraz potrzeb rynku pracy (np. nauczanie języków obcych, kompetencje w zakresie ICT a także programy z przedsiębiorczości). Taki model funkcjonowania szkoły powinien również eliminować zjawisko dyskryminacji wewnątrz szkół poprzez wsparcie wyrównujące szanse edukacyjne uczniów z grup defaworyzowanych oraz z innych przyczyn zagrożonych wypadnięciem z systemu edukacji. Przewiduje się również rozszerzenie zakresu działalności szkoły o formy zagospodarowania czasu wolnego dzieci i młodzieży, które stanowiłyby czynnik motywujący do nauki i rozwoju uczniów. Wdrożenie przedstawionego powyżej nowego modelu pracy szkoły przyczyni się do utrzymania niskiego odsetka uczniów wypadających z systemu edukacji, co niewątpliwie jest obecną silną stroną polskiego systemu edukacji. Planuje się także realizację ogólnokrajowych programów rozwijania zainteresowań naukami ścisłymi. Cel Priorytetu będzie realizowany w szczególności poprzez: a) Badania w obszarze funkcjonowania systemu oświaty, efektywności kształcenia oraz dostosowania jego zakresu do potrzeb rynku pracy, b) Zbieranie i analizę danych dotyczących funkcjonowania systemu oświaty m.in. poprzez System Informacji Oświatowej, c) Modernizację procesu kształcenia w m.in. poprzez doskonalenie podstaw programowych i stworzenie warunków do realizacji kształcenia na odległość, d) Rozwój i modernizację systemu egzaminów zewnętrznych, e) Rozwój systemu i modelu kształcenia przez całe Życie, f) Dostosowanie kształcenia do wymogów rynku pracy i nowoczesnej gospodarki poprzez:
g) Rozwój i modernizację systemu kształcenia i doskonalenia kadr oświaty poprzez:
h) Ogólnopolskie programy wyrównywania szans i rozwoju kompetencji kluczowych uczniów i słuchaczy realizowane poprzez:
Wskaźniki realizacji Priorytetu: wskaźniki produktu:
wskaźniki rezultatu:
wskaźniki wpływu:
Działania w ramach III Priorytetu 3.1 WYSOKA JAKOŚĆ KSZTAŁCENIA W SYSTEMIE OŚWIATY 3.2 ROZWÓJ SYSTEMU EGZAMINÓW ZEWNĘTRZNYCH 3.3 OPRACOWANIE I Wdrożenie KRAJOWEGO SYSTEMU KWALIFIKACJI 3.4 ROZWÓJ SYSTEMU DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO 3.5 EFEKTYWNY SYSTEM KSZTAŁCENIA I DOSKONALENIA KADR OŚWIATY 3.6 WYRÓWNYWANIE SZANS EDUKACYJNYCH ORAZ ROZWÓJ KOMPETENCJI KLUCZOWYCH Cel Działania:
Uzasadnienie Działania: Warunkiem niezbędnym do podniesienia ogólnego poziomu wykształcenia społeczeństwa jest stworzenie warunków powszechnego dostępu do edukacji eliminującego oddziaływanie czynników utrudniających lub uniemożliwiających uczestnictwo w systemie oświaty, a więc zdobycie wykształcenia lub kontynuację kształcenia. Istotnym elementem polityki wyrównywania szans edukacyjnych powinno być wzmocnienie działań instytucji oświatowych ukierunkowane na pomoc uczniom, którzy ze względu na czynniki ekonomiczne, społeczne czy kulturowe nie funkcjonują prawidłowo w systemie oświaty. Do grupy takich uczniów można zaliczyć: uczniów wykazujących problemy w nauce, uczniów niepełnosprawnych, uczniów pochodzących z mniejszości narodowych lub etnicznych, uczniów pochodzących z rodzin patologicznych oraz uczniów dotkniętych patologiami społecznymi itp. Wsparcie szkoły powinno obejmować nie tylko realizację programów edukacyjnych skierowanych do powyższych grup uczniów, ale także wsparcie pedagogiczno – psychologiczne skoncentrowane na eliminacji czynników lokujących uczniów w niekorzystnej sytuacji edukacyjnej. Uzasadnione jest również wsparcie skierowane do uczniów pochodzących z obszarów wiejskich, na których czynniki geograficzne i ekonomiczne, negatywnie oddziaływają w zakresie szans edukacyjnych. Powszechnemu dostępowi do edukacji powinna towarzyszyć atrakcyjna i o wysokiej jakości oferta edukacyjna instytucji systemu oświaty. W obecnej sytuacji istotnym problemem polskiego systemu edukacji jest znaczne zróżnicowanie jakości szkół pod względem geograficznym (miasto – wieś) oraz poziomu szkolnictwa . Wsparcie wdrażane w ramach Działania umożliwi zmniejszenie tych różnic poprzez realizację programów ukierunkowanych na podniesienie jakości szkół m.in. poprzez wprowadzenie innowacyjnych form nauczania o wyższej skuteczności. Programy rozwojowe szkół będą skoncentrowane wokół podnoszenia u uczniów podstawowych umiejętności oraz kompetencji o kluczowym znaczeniu dla zdolności do zatrudnienia oraz dla kontynuowania edukacji. W tym celu szkoły oraz ich organy prowadzące otrzymają wsparcie na rozszerzenie swojej oferty edukacyjnej o elementy wykraczające poza standardowy program nauczania np. dodatkowy język obcy. Realizacja programów rozwojowych przyczyni się do podniesienia jakości nauczania w szkole, a co za tym idzie do lepszych wyników w nauce osiąganych przez uczniów, którzy uzyskają dzięki temu większe szanse na kontynuowanie edukacji lub podjęcie zatrudnienia. Typ realizowanych projektów
Zakres stosowania crossfinancingu
Grupy docelowe (osoby, instytucje, grupy społeczne bezpośrednio korzystające z pomocy) m. in.:
Instytucja odpowiedzialna za wybór projektów Tryb dokonywania wyboru
projektów
I co z tego wynika dla szkół? Możliwości stwarzane w Działaniu 3.6 PO KL stanowią wyzwanie dla szkół, samorządów i kuratoriów (instytucji, które będą odpowiedzialne za jego realizację). Kuratoria będą (prawdopodobnie)
ogłaszały konkursy, dokonywały selekcji wniosków, monitorowały i ewaluowały
realizowane projekty. Będzie oznaczało to dla tych instytucji, podjęcie wielu
działań przygotowawczych. Artur Brzeziński
|
|
